Je voelt je goed. Je hebt lekker geslapen en bent klaar voor de dag.
Toch laat je lichaam misschien iets anders zien.
Of precies andersom. Je denkt dat je een waardeloze nacht hebt gehad, terwijl je fysieke gegevens eigenlijk best goed lijken.
Wat is dan de werkelijkheid?
We zijn gewend om vooral af te gaan op wat we voelen en denken. Tegenwoordig kunnen we daar steeds makkelijker iets aan toevoegen: fysieke data.
HRV is daar een mooi voorbeeld van.
Wat is HRV?
HRV staat voor Heart Rate Variability, oftewel hartslagvariabiliteit. Het beschrijft de variatie in tijd tussen opeenvolgende hartslagen, gemeten in milliseconden.
Je hart klopt namelijk niet zo regelmatig als een klok.
Bij een hartslag van 60 slagen per minuut zit er niet precies iedere seconde tussen twee hartslagen. De ene keer kan dat bijvoorbeeld 0,9 seconde zijn en de volgende keer 1,1 seconde.
Die variatie is normaal. En juist in die kleine verschillen zit interessante informatie.
Je hart reageert voortdurend op wat er in en om je heen gebeurt. Op bewegen en rust, maar ook op slaap, ademhaling, ziekte, voeding, alcohol, emoties, spanning en herstel.
Je hart staat dus niet los van de rest van jou.
Je autonome zenuwstelsel
Een belangrijk deel van die voortdurende aanpassing wordt geregeld door je autonome zenuwstelsel.
Heel eenvoudig kun je daarin twee kanten onderscheiden.
De sympathische kant ondersteunt activering. Je systeem maakt zich klaar om iets te doen, te presteren of te reageren.
De parasympathische kant speelt een belangrijke rol bij rust, herstel en regulatie.
Dat betekent niet dat de één aanstaat terwijl de ander uitstaat. Beide beïnvloeden voortdurend de aansturing van je hart. Die dynamiek zie je voor een deel terug in je hartslagvariabiliteit.
En daar wordt HRV voor mij interessant.
Want belasting is veel meer dan sporten.
Een intensieve training is belasting. Maar een lange werkdag ook. Slecht slapen, ziek worden, een conflict, piekeren, financiële zorgen of wekenlang het gevoel hebben dat je achter de feiten aanloopt: je lichaam krijgt het allemaal mee.
Aan de andere kant kunnen goede slaap, ontspanning, plezier, bewegen en voldoende herstel je systeem weer ruimte geven.
HRV kan iets laten zien van hoe jouw lichaam met al die verschillende invloeden omgaat.
Hoger is niet automatisch beter
Als je HRV gaat meten, ontstaat gemakkelijk de gedachte dat een hoge score goed is en een lage score slecht.
Maar zo eenvoudig werkt het niet.
HRV verschilt sterk van persoon tot persoon. Leeftijd, genetica, conditie en allerlei andere factoren hebben invloed op jouw waarden. De HRV van iemand anders zegt daarom weinig over wat voor jou normaal is.
Veel interessanter is je eigen patroon.
Wat gebeurt er over dagen en weken? Wat is voor jou gebruikelijk? En wanneer wijkt je HRV daarvan af?
Een verandering kan passen bij meer belasting of minder herstel. Maar één afwijkende meting vertelt je nog niet waarom.
En precies daarom moeten we oppassen dat we van HRV geen rapportcijfer maken.
Een cijfer kent jouw verhaal niet
Dit vind ik misschien wel het belangrijkste bij het werken met fysieke data.
Een wearable kan steeds meer meten. Hartslag, HRV, slaap, ademfrequentie en activiteit verschijnen netjes als cijfers, scores en grafieken op een scherm.
Maar dat scherm weet niet dat je gisteren ruzie hebt gehad.
Het weet niet dat je enthousiast aan een nieuw project werkt.
Het weet niet dat je kind ’s nachts wakker was, dat je een zware werkweek achter de rug hebt of dat je juist een fantastische dag hebt gehad waar je enorm veel energie van kreeg.
Een cijfer kent jouw verhaal niet.
Daarom krijgt fysieke data pas echt betekenis wanneer je die naast jouw werkelijkheid legt.
Hoe voel je je?
Hoe slaap je?
Wat heb je gedaan?
Wat speelt er in je hoofd?
Waar krijg je energie van?
Waar verlies je energie?
En wat laat je lichaam ondertussen zien?
Soms vertellen die gegevens en jouw gevoel ongeveer hetzelfde verhaal.
Soms ook niet.
En juist dát kan interessant zijn.
Meten om te begrijpen
Dat is ook de reden waarom HRV onderdeel is van Scan & Plan binnen GOATS.
Ik gebruik HRV daarbij niet als losstaand cijfer en ook niet om te bepalen of iemand het goed of fout doet. Het is één stukje informatie binnen een groter geheel.
We kijken naar fysieke data, belasting en herstel, leefstijl en vooral naar jouw eigen verhaal.
Want een meting kan iets zichtbaar maken.
Maar vervolgens willen we begrijpen waarom we dat zien.
Zie je bijvoorbeeld gedurende langere tijd een verandering in HRV, dan kan dat aanleiding zijn om verder te kijken. Hoe slaap je? Hoe ziet je werk eruit? Hoe beweeg je? Hoe herstel je? Wat speelt er mentaal? En herken je zelf wat de gegevens laten zien?
De meting geeft informatie. De samenhang geeft inzicht.
Dat past bij de GOATS-methodiek: eerst kijken naar wat er is en proberen te begrijpen hoe jouw systeem daarop reageert. Van daaruit kunnen we bepalen waar ruimte zit voor verandering en wat bij jou past.
Eerst Scan. Dan Plan.
Stilstaan bij wat er is
En daarmee komt HRV uiteindelijk samen met één van de pijlers van GOATS: Bewust leven.
Bewust leven is stilstaan bij wat er is. De werkelijkheid zien zoals die zich aandient en bewust aanwezig zijn bij wat er in en om je heen gebeurt.
Je lichaam hoort bij die werkelijkheid.
Je gevoel hoort daarbij.
Je gedachten horen daarbij.
En fysieke data kan daar soms een stukje informatie aan toevoegen.
Niet als absolute waarheid. Niet als diagnose. En niet als cijfer dat bepaalt of jij vandaag goed bezig bent.
Maar als aanleiding om even stil te staan.
Om te kijken.
Om te voelen.
En misschien iets beter te begrijpen wat er in jouw systeem gebeurt.
Dus wanneer je de volgende keer naar je HRV kijkt, zou ik niet als eerste vragen:
Is mijn HRV goed?
Maar:
Wat vertelt mijn lichaam me?
Want uiteindelijk zit de waarde niet in het getal.
De waarde zit in het inzicht dat eruit kan ontstaan.
Kern
HRV is geen rapportcijfer, maar een stukje informatie over hoe jouw lichaam reageert op belasting en herstel. Binnen Scan & Plan combineren we die fysieke data met jouw leefstijl en jouw verhaal. Niet meten om een cijfer te verbeteren, maar meten om beter te begrijpen wat er is — en van daaruit te bepalen wat bij jou past.