Buk eens voorover. Ga door je knieën. Draai je bovenlichaam. Breng je armen boven je hoofd. Ga op je knieën zitten en beweeg naar achteren. Denk bij de bewegingen eraan dat je aan het rekken en strekken bent. Oftewel zoek de grens van de beweging op. Probeer eens rekoefeningen uit te voeren die je al kent maar die je ook zelf bedenkt en uitvoert.
Bewegen lijkt zo vanzelfsprekend.
Waarschijnlijk denk je daar niet dagelijks over na.
Totdat een beweging die vroeger vanzelf ging ineens minder makkelijk gaat.
Naarmate we ouder worden verandert ons lichaam. Weefsels veranderen, gewrichten kunnen stijver worden en herstel verloopt anders. Dat hoort voor een deel bij ouder worden.
Maar er speelt nog iets.
We bewegen vaak ook steeds minder door onze volledige bewegingsruimte.
En juist daar ligt iets waar we zelf invloed op kunnen hebben.
Rekken en strekken heeft voor mij niet alleen als doel om flexibeler te worden.
Wat vertelt een rek?
Ik zie het ook als raadgever.
Wanneer je regelmatig dezelfde bewegingen of rekoefeningen doet, leer je hoe jouw lichaam normaal gesproken aanvoelt.
Hoe ver kom je? Waar voel je spanning? Voelt links hetzelfde als rechts? Kom je ergens een beperking tegen?
Daarmee bouw je als het ware kennis op over je eigen lichaam.
Wanneer je vervolgens tijdens een bekende rek ineens ergens rekpijn, spanning of een blokkade ervaart die je normaal niet voelt, vertelt dat iets.
Niet meteen wat er aan de hand is. En het is zeker geen diagnose.
Maar wel:
Hé, hier reageert mijn lichaam anders dan ik gewend ben.
Dat is waardevolle informatie.
Voor het sporten: voelen én voorbereiden
Statisch rekken kan vóór het sporten voor mij daarom een functie hebben als lichamelijke check.
Niet om vlak voor een wedstrijd of training zo ver mogelijk in een rek te gaan hangen, maar om te voelen hoe je bewegingsruimte ervoor staat.
Zeker wanneer je terugkomt van een blessure kan een bekende beweging of rek helpen om verschillen te ervaren. Voelt het gebied hetzelfde als voorheen? Is de bewegingsruimte terug? Ervaar je nog spanning of rekpijn?
Daarna heeft dynamisch rekken een andere functie.
Je brengt het lichaam steeds actiever door de bewegingen die het straks tijdens training of wedstrijd nodig heeft. Spieren, gewrichten en de aansturing daarvan worden voorbereid op wat komen gaat.
Of zoals ik het zelf liever zeg:
Je zet het lichaam lekker op scherp.
Na het sporten kan statisch rekken opnieuw informatie geven. Hoe voelt dezelfde beweging nu? Is er iets veranderd ten opzichte van vóór de inspanning?
Daarnaast kan rustig rekken onderdeel zijn van het afschakelen. De intensiteit gaat omlaag en je geeft je lichaam de gelegenheid om geleidelijk van inspanning richting herstel te bewegen.
Bewegingsruimte onderhouden
Maar rekken wordt voor mij misschien nog interessanter wanneer we het losmaken van sport.
Naarmate we ouder worden krijgen stijfheid en stramheid vaker een plek in ons dagelijks leven. Degeneratieve veranderingen spelen daarin een rol. Maar ook onze leefstijl en de manier waarop we ons lichaam blijven gebruiken hebben invloed op hoeveel bewegingsruimte we behouden.
Dat heb ik zelf heel duidelijk ervaren.
Rond mijn vijftigste merkte ik dat een beweging die vroeger vanzelfsprekend was steeds moeilijker ging. Op mijn knieën zitten en vervolgens mijn lichaam helemaal naar achteren bewegen lukte nauwelijks meer.
Ik ben die beweging gericht gaan oefenen en rekken. Consequent, gedurende een aantal maanden.
Langzaam kwam de bewegingsruimte terug. Uiteindelijk kon ik weer volledig achterover bewegen, tot met mijn hoofd op de grond.
Inmiddels ben ik 57 en die bewegingsruimte heb ik nog steeds.
Minimaal één keer per week doe ik deze oefening. Ik merk zelfs wat een week ertussen met mijn lichaam doet. Na het rekken ervaar ik direct meer ruimte in mijn lichaam. Het voelt soms bijna alsof er energie vrijkomt.
Voor mij is dat een mooi voorbeeld van iets belangrijks:
Bewegingsruimte die je kwijt bent, hoeft niet altijd verloren bewegingsruimte te zijn.
Je lichaam heeft een geschiedenis
Ieder lichaam heeft zijn eigen belastinggeschiedenis.
Werk, sport, blessures en dagelijkse bewegingspatronen hebben invloed op hoe we bewegen en waar we meer of minder ruimte ervaren.
Door jarenlang fysiek actief te zijn en veel te sporten weet ik inmiddels welke gebieden bij mij extra aandacht vragen. In een grotere rekoefening voel ik bijvoorbeeld hoe mijn rug, heupbuigers, bovenbenen, knieën en enkels binnen dezelfde bewegingsketen reageren.
Een paar maanden geleden verzwikte ik tijdens het voetballen mijn rechterenkel.
In het dagelijks leven heb ik daar nauwelijks last meer van. Maar tijdens een specifieke rekoefening voel ik op die plek nog steeds verschil.
Dat betekent niet automatisch dat er iets mis is.
Maar het vertelt me wel dat mijn enkel binnen die beweging nog niet reageert zoals ik gewend was.
Opnieuw: de rek als raadgever.
Flexibiliteit is niet het einddoel
Iedere bewegingsruimte die je behoudt of terugwint is wat mij betreft winst.
Maar zo flexibel mogelijk worden is niet het doel.
Flexibiliteit geeft bewegingsruimte. Om die ruimte daadwerkelijk te kunnen gebruiken heb je ook kracht en controle nodig.
Je wilt niet alleen ergens kunnen komen. Je wilt je lichaam daar ook kunnen beheersen.
Daarom zie ik flexibiliteit, mobiliteit, kracht en balans niet als losse onderdelen. Samen bepalen ze voor een belangrijk deel hoeveel vrijheid je in bewegen ervaart.
Ruimte creëren én die ruimte kunnen gebruiken.
We kunnen onze kalenderleeftijd niet veranderen. Degeneratieve processen horen bij ouder worden.
Maar we hebben wel invloed op hoe we binnen die leeftijd functioneren.
Niet door het ouder worden tegen te houden, maar door te blijven benutten wat ons lichaam kan — en waar mogelijk bewegingsruimte te behouden of terug te winnen.
Vrij bewegen
En daarmee komen we bij één van de drie pijlers van GOATS: Vrij bewegen.
Vrij bewegen is ruimte ervaren om te doen wat op dat moment bij jou past. Fysiek én mentaal, zonder jezelf onnodig te beperken.
Aan de fysieke kant betekent dat voor mij ook aandacht hebben voor de bewegingsruimte die je lichaam heeft.
Rekken en strekken kan daarbij een hulpmiddel zijn. Om bewegingsruimte te behouden of terug te winnen, maar ook om te voelen wat je lichaam je vertelt.
Soms merk je pas hoeveel ruimte je hebt ingeleverd wanneer je probeert die ruimte weer op te zoeken.
En soms ervaar je na het rekken heel eenvoudig:
Hé, er zit weer ruimte in mijn lijf.
Ouder worden gebeurt vanzelf.
Minder vrij bewegen hoeft niet in hetzelfde tempo mee te gaan.
Kern
Rekken en strekken is meer dan werken aan flexibiliteit. Het kan helpen bewegingsruimte te onderhouden én geeft informatie over hoe je lichaam op dat moment beweegt. Niet zo flexibel mogelijk worden, maar voldoende ruimte, kracht en controle behouden om te kunnen blijven doen wat bij jou past. Dat is vrij bewegen.